Www.ShoqeriaVirtuale.NET
Pershendetje vizitor i nderuar...
Me sa duket, ju nuk jeni identifikuar akoma ne faqen tone, ndaj po ju paraqitet ky mesazh per tju kujtuar se ju mund te identifikoheni qe te merrni pjese ne
diskutimet dhe temat e shumta te forumit tone.

- Ne qofte se ende nuk keni nje Llogari personale ne forumin ton, mund ta hapni nje te tille duke u Regjistruar
-Regjistrimi eshte falas dhe ju merr koh maksimumi 1 min...

-Gjithsesi ju falenderojme shume, per kohen qe fute ne dispozicionper te n'a vizituar ne faqen tone.

Ose Indefitikohu Nese Je I Regjistrum

Me Respekt// Staffi

Sistemi operativ

Shko poshtė

Sistemi operativ

Mesazh nga Beli prej Fri Sep 25, 2009 1:23 pm

Nė informatikė, njė sistem operativ (shkurtuar nė SO, ang. OS, Operating System) ėshtė programi kryesor dhe pėrgjegjės pėr kontrollin e drejtpėrdrejtė dhe mbarėvajtjen e harduerit, qė pėrbėn njė kompjuter dhe operacionet (veprimet) bazė.

Programet kompjuterike mund tė ndahen nė dy kategori kryesore:

* – programet e sistemit qe drejtojne operacionet e sistemit te perpunimit
* – programet zbatuese qe zgjidhin problemet e perdoruesve te tyre;

Bashkesia e Programeve te Sistemit njihet me emrin Sistemi Operativ (SO).

Perberja

Sistemi operativ pėrbėhet nga njė sistem mė vete i quajtur kernel (bėrthama) dhe nga njė numėr programesh tė sistemit.

Qellimi i Sistemit Operativ

* Drejtimi i burimeve te sistemit te perpunimit
* Lehtėsimi i komunikimit midis personit dhe makines.(kompjuterit)

Aktivitetet e Sistemit Operativ

1. Drejtimi i kujteses masive (file system);
2. Drejtimi i kujteses( memories) RAM;
3. Drejtimi i proceseve;
4. Drejtimi i nderfaqes(paraqitja grafike) se perdoruesit;
5. Perdorimi njekohesisht i shume perdoruesve ne te njejten makine;
6. Kryerje e njekoheshme e shume proceseve mbi te njeten makine.

Struktura e Sistemit Operativ

Sistemet Operative janė pergjithesisht te perbere nga nje bashkesi modulesh, sejcili me nje funksion te percaktuar. Modulet e ndryshme te sistemit operativ veprojne midis tyre sipas rregullave te percaktuara ne menyre qe te realizohen funksionet baze te makines.

Drejtuesi i proceseve

Eshte moduli qe kontrollon sinkronizimin, nderprerjen dhe riaktivizimin e programeve ne punim te cileve iu atribuohet nje procesor. Drejtimi i proceseve behet ne menyra te ndryshme, ne varesi te tipit te perdorimit qe ben sistemi.

Programi qe kryen shperndarjen e kohes se CPU-se midis proceseve te ndryshme aktive, ne menyre periodike, quhet “Scheduler” (planifikues). Ne rastin e perpunuesve shume-procesore, drejton edhe bashkepunimin midis CPU-ve te ndryshme, te pranishme ne sistem.

Skedarizimi

Politikat e skedarizimit te perdorura nga scheduler janė te grupuara ne dy kategori te medha: Zėvendėsues: CPU-ja ne perdorim nga procesori, mund te hiqet dhe ti kalohet nje procesori tjetr, ne cfaredo momenti;

Jozėvendėsues : nese procesi ka filluar perdorimin e CPU-se nuk mund te nderpritet derisa ai vete te ndalet.

Sistemet Mono-Tasking (njė detyrėsh)

* Sistemet Operative qe bejne kryerjen e nje programi te vetem njihen me emrin mono-tasking (njė detyrėsh);
* Nuk ėshtė e mundur te nderpritet kryerja i nje programi pėr ti dhene CPU-ne nje tjeter programi
* Jane historikisht Sistemet e para Operative (psh MSDOS).
Sistemet Multi-Tasking (shumė-detyrėsh)

Sistemet Operative qe lejojne kryerjen e njehersheme te shume programeve njihen si shumė-detyrėsh (Windows-NT , Linux); Nje program mund te nderpritet dhe CPU-ja i kalohet nje programi tjeter.

Sistemet Time-Sharing (kohė-ndarės)

Nje zhvillim i sitemeve shumė-detyrėsh janė sistemet kohė-ndarės. Ēdo program ne veprim kryhet periodikisht ne intervale te vogla kohe.

Nese shpejtesia e procesorit ėshtė mjaft e larte krijohet pershtypja e nje zhvillimi paralel te proceseve.

Drejtuesi i kujteses

* Organizimi dhe drejtimi i kujteses qendrore ėshtė pamja me kritike ne krijimin e nje SO;
* Drejtuesi i kujteses ėshtė moduli i SO i ngarkuar me shperndarjen e kujteses ne detyra (task) te ndryshme (pėr te kryer nje detyre ėshtė e nevojshme qe kodi i saj te futet ne kujtese);
* Koklavitja e drejtuesit te kujteses varet nga tipi i SO;
* Ne sistemet shume-detyresh mund te ngarkohen ne kujtese shume programe njekohesisht
* Problem: si te ndahet hapesira ne menyre optimale
Kujtesa Virtuale

* Shpesh kujtesa kompjuterike nuk ėshtė e mjaftueshme pėr te permbajtur te gjitha kodet e detyrave te ndryshme;
* Mund te simulohet nje kujtese me e madhe qe mban ne (RAM) vetem pjeset e kodeve dhe te dhenave qe sherbejne ne ate ēast;
* Perdoret koncepti i kujteses virtuale.
* Te dhenat e programeve jo ne perdorim mund te hiqen nga kujtesa qendrore dhe te vendosen ne diskun kompjuterik ne zonen e quajtur zona e shkembimit (swap-it).
* Raporti i dimensioneve te zones shkembyese dhe e RAM-it ėshtė 3 : 1 (maksimum);
* Procesoret moderne zoterojne mekanizma harduere pėr te lehtesuar drejtimin e kujteses virtuale.
Drejtuesi i sistemit te dosjeve

Drejtuesi i sistemit te dosjeve (file system) ėshtė moduli i sistemit operativ qe ben drejtimin e informacioneve te ruajtura ne mekanizmat e kujteses masive. Ky drejtues duhet te garantoje korrektesine dhe koherencen e informacioneve. Ne sistemet shume-perdorues, duhet te vendose ne dispozicion mekanizma te mbrojtjes , ne menyre qe ti lejoje perdoruesve mbrojtjen e te dhenave nga perdorues jo te autorizuar.

Funksionet tipike qe duhet te kryhen jane:

* – Te jepet nje mekanizem pėr identifikimin e dosjeve;
* – Te jepen menyrat me te voliteshme ne qasjen e te dhenave;
* – Te behet transparente struktura fizike e mbeshtetesit te kujtimit;
* – Zbatimi i mekanizmave te mbrojtjes se te dhenave.

Organizimi

Gati te gjithe sistemet oprative perdorin nje organizim hierarkik te sistemit te dosjeve. Elementi qe ben rigrupimin e shume dosjeve se bashku quhet drejtoria (directory); Bashkesia hierarkike e drejtorive dhe dosjeve mund te paraqitet nepermjet nje skeme grafike te drejtorive.

Drejtuesi i mekanizmave te Hyrje-Daljes (Input/Output ose I/O)

Drejtuesi i mekanizmave te I/O ėshtė moduli i SO i ngarkuar me dhenien e detyrave mekanizmave qe bejne kerkesen dhe pėr ti kontrolluar. Nga ata varet cilesia dhe tipi i pajisjeve te lidhura ne kompjuter dhe te njohura nga sistemi.

Udhezuesi i pajisjeve (Device Driver)

Kontrolli i mekanizmave te H/N behet permes programeve te posaēme te quajtura udhezuesi i pajisjeve (Device Driver); udhezuesi i pajisjeve kryhet nga prodhuesit e mekanizmave qe njohin shume mire veēorite fizike.

Keto programe kryejne keto funksione:

* Bejne transparente veēorite tipike fizike te ēdo mekanizmi;
* Drejtojne komunikimin e sinjaleve drejt mekanizmave;
* Drejtojne mosmarrveshjet, ne rastin kur dy ose me shume detyra duan te hyjne njekohesisht ne te njejtin mekanizem.

Nderfaqja e perdoruesit

Te gjithe sistemet operative perdorin mekanizma pėr ta bere sa me te lehte perdorimin e sistemit nga perdoruesi; bashkesia a ketyre mekanizmave te hyrjes ne kompjuter merr emrin e nderfaqes se perdoruesit

* Nderfaqja tekstuale:
o komanda perkthyese (guacke - shell )
o Shembull MS-DOS
* Nderfaqja grafike (me dritare):
o Nxjerrja e programeve te ndryshme shfaqet ne menyre grafike permes dritareve
o Perdorimi i skicave e ben me intuitiv perdorimin e llogariteses;

Sistemet e pranishėm nė treg

Nė treg janė tė pranishėm njė sasi e madhe sistemesh operative. Nė tė kaluarėn prirja e shtėpive prodhuese tė sistemeve tė perpunimit ishte qė tė zhvillonin sisteme operative pėr arkitekturėn e tyre, prirja e sotme ėshtė ajo a sistemave operative tė pėrdorshėm nė platforma tė ndryshme. Kjo ėshtė lista e sistemeve mė tė njohur:

Sistema si UNIX

Janė sistemet operativė tė lidhur me System V, BSD, Linux,Ubuntu.
Janė sisteme me liēense: GNU, Open source (kod i hapur), Freeware, etj.
Kėto sisteme janė edhe disa nga sistemet mė tė sigurtė dhe tė fortė (tė qėndrueshėm).

Microsoft Windows
Desktop i Vista i nisur pėr herė tė parė.
Desktop i Vista i nisur pėr herė tė parė.

Ėshtė sistemi operatv mė i pėrhapur.

Apple Mac OS X
Njė pamje ekrani e sistemit operativ nga Apple: OS X Leopard
Njė pamje ekrani e sistemit operativ nga Apple: OS X Leopard

Njė nga sistemet mė tė sigurtė.

Nė Pranverė 2009 ka dalur versioni i ri Mac Os X 10.6 i quajtur Snow Leopard


ka dalur edhe verisoni me i ri i Windowsit i quajtur Windows 7 por ende nuk ėshtė versioni pėrfundimtar i ti .
avatar
Beli
Super Moderator
Super Moderator

Numri i postimeve : 4446
Age : 30
Registration date : 22/09/2009

Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Mbrapsht nė krye


 
Drejtat e ktij Forumit:
Ju nuk mund ti pėrgjigjeni temave tė kėtij forumi